रक्त गर्भधारणा / गरोदरपणा चाचणी
किती लवकर द्यावी | स्तर | प्रकार | अचूकता
लेखक
डॉ. वर्षाली माळी
प्रसूती आणि स्त्रीरोग तज्ञ डॉक्टर
एमबीबीएस, डीएनबी (स्त्रीरोग आणि प्रसूतिशास्त्र)
एमबीबीएस, डीएनबी (स्त्रीरोग आणि प्रसूतिशास्त्र)
डिप्लोमा इन स्त्रीरोग एन्डोस्कोपी - जर्मनी
डिप्लोमा इन स्त्रीरोग एन्डोस्कोपी - जर्मनी
जेव्हा तुम्ही कोणत्याही गर्भनिरोधक पद्धतीचा वापर करीत नाही तेव्हा आपण गर्भवती असू शकतो हा प्रश्न मनात घोंगावू शकतो. जर घरगुती गर्भधारणा चाचणीचे परिणाम आणि त्याच्या विश्वासार्हतेबद्दल तुम्हाला खात्री नसेल, अथवा मूत्र चाचणीसाठी खूप घाई होत आहे असे वाटत असेल तर तुम्ही रक्त तपासणीचा आधार घेऊ शकता. या चाचण्या डॉक्टरांच्या दवाखान्यात घेतल्या जातात. प्रयोगशाळेत एचसीजी शोधण्यासाठी आपल्या रक्ताची चाचणी घेतली जाते. या चाचण्या घरगुती गर्भधारणा चाचणीपेक्षा अधिक संवेदनशील असतात. गर्भधारणा रक्त चाचणी घरगुती गर्भधारणा चाचणीच्या तुलनेत एचसीजीची कमी एकाग्रता उचलू शकते आणि गर्भधारणेची स्थिती, बाळाचे आरोग्य आणि समस्या ओळखण्यास मदत करते.
गर्भधारणा रक्त तपासणीचे प्रकार
गर्भधारणा रक्त चाचण्या दोन प्रकारच्या असतात. त्यातील पहिली गुणात्मक एचसीजी रक्त पारदर्शकता चाचणी आपल्या रक्तात एचसीजी आहे की नाही हे तपासण्यासाठी वापरतात. यातील सकारात्मक परिणाम म्हणजे आपण गर्भवती आहात आणि नकारात्मक परिणाम म्हणजे आपण गर्भवती नाही. ही चाचणी आपल्या गर्भधारणेबद्दल फक्त ‘होय’ किंवा ‘नाही’ हे उत्तर देते. परिणामात्मक एचसीजी रक्त पारदर्शकता चाचण्या रक्तात असलेल्या एचसीजीचे प्रमाण आणि उपस्थिती या दोन्ही गोष्टी शोधण्याचे काम करतात. हे अगदी कमी पातळीतील एचसीजी शोधते. जे गर्भधारणा सामान्य आणि निरोगी आहे की नाही हे ठरविण्यासाठी मदत करते. या चाचणीद्वारे एक्टोपिक गर्भधारणा म्हणजे मूळ स्थान सोडून दुसऱ्या जागी असलेले भ्रुण यांसारख्या समस्या शोधण्यास मदत करतात.
घरगुती चाचणी की गर्भधारणा रक्त चाचणी?
प्रजननक्षमता किंवा गर्भावस्थेच्या अनेक प्रश्नांप्रमाणेच या प्रश्नाचे नेमके उत्तम मिळणे अवघड आहे. या दोन्ही चाचण्या आपण गरोदर आहेत कि नाही याचे उत्तर देतात. सुविधा, खर्च, अचूकता आणि आपल्या प्रजनन इतिहास यांसारख्या गोष्टींवर यातील कोणती चाचणी वापरावी हे अवलंबून असेत. आपण घरगुती गर्भधारणा चाचणी करावी की वैद्यकीय रक्त तपासणी हे ठरवताना सुविधा, खर्च, अचूकता यांसारख्या विचारात घेण्यासारख्या अनेक गोष्टी असतात.
बऱ्याचदा घरगुती चाचणीतील अनिश्चितता दूर करण्यासाठी गर्भधारणेच्या रक्त चाचणीला प्राधान्य दिले जाते. यापूर्वी गर्भपात किंवा एक्टोपिक गर्भधारणेसारख्या घटना घडल्या असल्यास डॉक्टर पुढील काही आठवडे एचसीजी पातळीचे बारकाईने निरीक्षण करतात. जर एचसीजी पातळी अगदी सुरुवातीच्या काळात योग्यरित्या वाढली नाही तर ते गर्भधारणेच्या समस्येचे संकेत देऊ शकते. गुणात्मक रक्त चाचणी किंवा एचपीटी (घरगुती चाचणी) यापैकी कोणत्याही चाचणीत या प्रकारच्या देखरेखीसाठी मदत होत नाही. कारण ते एचसीजीचे अचूक प्रमाण दर्शवत नाही आणि त्याची पातळी योग्यरित्या वाढते आहे की नाही हे ठरवू शकत नाही.
गर्भधारणेच्या रक्त चाचण्यांमध्ये ९९ टक्के अचूकता दर असतो, त्यामुळे त्या जवळजवळ नेहमीच अचूक असतात. घरगुती गर्भधारणा चाचणीपेक्षा हि चाचणी अधिक अचूक आहे गुणात्मक चाचणी केवळ ‘होय’ किंवा ‘नाही’ हे उत्तर देते. तर परिणामात्मक चाचणी एचसीजीचे प्रमाण मोजते आणि गर्भधारणेची स्थिती आणि समस्या असल्यास ती ओळखण्यास मदत करते. बहुतांश प्रकरणांमध्ये, रक्त आणि लघवी गर्भधारणा चाचणी दरम्यानची निवड सुविधा, खर्च आणि अचूकतेवर आधारित असते. गर्भधारणेच्या रक्त चाचणीमुळे गर्भधारणेच्या समस्येवर लक्ष ठेवण्यास आणि शोधण्यास मदत होते.
या लेखाची प्रत डाउनलोड करा, ठेवा आणि शेअर करा.
डॉ. वर्षाली माळी या पुण्यातील स्त्रीरोगतज्ञ व प्रसूतीतज्ञ आहेत. त्यांनी डॉ. डी. वाय. पाटील वैद्यकीय महाविद्यालय, पुणे येथून एम.बी.बी.एस. आणि जहांगीर रुग्णालय, पुणे येथून डी.एन.बी. (प्रसूती व स्त्रीरोग) पूर्ण केले आहे. तसेच जर्मनीतील युनिव्हर्सिटी ऑफ श्लेसविग-होलस्टिन, कील येथून स्त्रीरोगीय एन्डोस्कोपी विषयातील डिप्लोमा प्राप्त केला आहे.
हिंजवडी-मरुंजी येथील लाइफ रिपब्लिक टाउनशिपमधील त्यांच्या क्लिनिकमध्ये त्या महिलांसाठी शांत, समजून घेणारं आणि विश्वास देणारं वातावरण निर्माण करतात. रुग्णाचं म्हणणं नीट ऐकून घेणं, सौम्य शब्दांत समजावून सांगणं आणि योग्य वाटेल असं मार्गदर्शन देणं - हाच त्यांच्या उपचारपद्धतीचा केंद्रबिंदू आहे.
नोंदणीकृत वैद्यकीय व्यावसायिक, महाराष्ट्र मेडिकल कौन्सिल
नोंदणी क्र. २००६११३३७४
नोंदणी क्र. २००६११३३७४
सूचना
हा लेख केवळ सामान्य आरोग्यजागृतीसाठी आहे. ही माहिती वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. प्रत्येक रुग्णाची परिस्थिती वेगळी असते; कृपया योग्य डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
नवीन आरोग्य सूचना मिळवायच्या आहेत?
सोशल मीडियावर फॉलो करा
डॉ. वर्षाली माळी या स्त्रीरोग, प्रसूती, मुलींचे प्रौढत्व आणि महिलांचे आरोग्य विषयांवर लिहितात. आम्ही आमच्या रूग्ण आणि समुदायामध्ये आरोग्य विषयक जागरूकता पसरवण्यासाठी विविध सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म वापरतो.
अपडेट राहण्यासाठी आणि डॉ. वर्षाली माळी यांच्याकडून शिक्षण, आरोग्य सूचना इत्यादी मिळवण्यासाठी खालील सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर आम्हाला फॉलो करा.
सदस्य व्हा
आणि डॉ. वर्षाली माळी यांच्याकडून आरोग्यविषयक सूचना मिळवा.
स्त्रीच्या शरीरात अनेक बदल होतात. लहानपणापासून, किशोरवयीन, प्रौढ, प्रौढ स्त्रीपर्यंत, तिला आरोग्याच्या अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागतो. डॉ. वर्षाली माळी अनेक समस्यांचे निराकरण करण्याचा आणि आरोग्य मार्गदर्शन करण्याचा प्रयत्न करतात. आमची सदस्यता घ्या आणि डॉ. वर्षाली माळी यांच्याकडून आरोग्यविषयक सूचना मिळवा.
तुमची सदस्यता जतन केली जाऊ शकली नाही. कृपया पुन्हा प्रयत्न करा.
तुम्ही डॉ. वर्षालीच्या स्त्रीरोग चिकित्सालयाच्या आरोग्य अपडेट्सचे यशस्वीपणे सदस्यत्व घेतले आहे.
प्रश्न आहे?
डॉक्टरांना मोकळेपणाने विचारा
प्रसूती, मासिक पाळी किंवा तुमच्या आरोग्याबद्दल काही शंका आहे? तुमचा प्रश्न आम्हाला पाठवा. समजून घेण्यासाठी आम्ही सर्वसाधारण माहिती देऊ. तुमच्या स्वतःच्या परिस्थितीबाबत सल्ल्यासाठी प्रत्यक्ष भेट घेणे योग्य ठरेल.
चला बोलूया
स्त्रीरोगतज्ञांची भेट बुक करा
तुम्ही नियोजन करत असाल, गर्भवती असाल किंवा काही शंका असेल – डॉ. वर्षाली माळी, प्रसूती व स्त्रीरोग तज्ज्ञ, हिंजवडीतील लाइफ रिपब्लिक येथील त्यांच्या क्लिनिकमध्ये तुम्हाला भेटतात. सोमवार ते शनिवार.
