अल्ट्रासाऊंड किंवा सोनोग्राफी स्कॅन चाचणी
काय आहे | कशी कार्य करते | का वापरायची
लेखक
डॉ. वर्षाली माळी
प्रसूती आणि स्त्रीरोग तज्ञ डॉक्टर
एमबीबीएस, डीएनबी (स्त्रीरोग आणि प्रसूतिशास्त्र)
एमबीबीएस, डीएनबी (स्त्रीरोग आणि प्रसूतिशास्त्र)
डिप्लोमा इन स्त्रीरोग एन्डोस्कोपी - जर्मनी
डिप्लोमा इन स्त्रीरोग एन्डोस्कोपी - जर्मनी
या लेखात
गर्भधारणा अल्ट्रासाउंड / सोनोग्राफी स्कॅन चाचणी म्हणजे काय?
ही एक वैद्यकीय निदान प्रक्रिया आहे जी स्क्रीनवर प्रतिमा तयार करण्यासाठी ध्वनी लहरींचा वापर करते, ज्यामुळे शरीरांतर्गत रचना पाहायला मिळतात. अल्ट्रासोनोग्राफी किंवा अल्ट्रासाउंड ही एक सुरक्षित वैद्यकीय निदान प्रक्रिया आहे. जिथे ट्रान्सड्युसरचा वापर करून शरीरात ध्वनीलहरी सोडल्या जातात. या ध्वनीलहरी शरीरातील हाडे आणि उतींमधून प्रतिबिंबित होतात आणि मॉनिटरवर काळी-पांढरी प्रतिमा तयार करतात. ही प्रक्रिया सुरक्षित आहे कारण ती एक्स-रे किंवा कॅट स्कॅनसारख्या किरणोत्सर्गाचा वापर करीत नाहीत.
अल्ट्रासोनोग्राफी किंवा अल्ट्रासाउंड प्रक्रिया काम कसे करते?
ट्रान्सड्युसरद्वारे १ ते १० दशलक्ष हर्टझच्या ध्वनी लहरी तयार करून व त्याचा वापर करुन अल्ट्रासाउंड प्रतिमा तयार केली जाते. ह्या ध्वनी लहरी जेंव्हा शरीराच्या वेळवेगळ्या भागातून जातात, तेंव्हा वेळवेगळ्या पद्धतीने प्रतिमा तयार करतात. उदाहरणार्थ, ध्वनी लहरी पोकळ किंवा द्रव भरलेल्या भागातून जातात, जसे की मुत्राशय आणि रक्तवाहिन्या, हे भाग स्क्रीनवर काळ्या रंगाचे दिसतात. उतींनी भरलेले क्षेत्र मधून जेंव्हा ह्या ध्वनी लहरी जातात तेंव्हा त्या राखाडी-पांढरी प्रतिमा तयार करतात. ज्यावेळी ह्या ध्वनिलहरी खूप कठीण भाग जसे कि हाडे याच्यातून जातात तेंव्हा त्या एक पांढरी चमकदार प्रतिमा तयार करतात. अश्या प्रकारे एक पूर्ण अल्ट्रासाउंड प्रतिमा तयार केली जाते कि जे गर्भधारणा आहे कि नाही आणि ती कशी आहे याची कल्पना देते.
अल्ट्रासाउंड सोनोग्राफी का करावी?
गर्भधारणा निकाल शोधण्याची ही सर्वात अचूक पद्धत आहे. यामुळे गर्भावस्थेत गर्भाची प्रतिमा घेता येते. अम्निओटिक फ्ल्युइड यात काळा दिसतो, ज्यामुळे बाळाची हाडे आणि प्रतिमेमध्ये सफेद रंगाच्या दिसतात. अल्ट्रासाउंड पद्धतीचा वापर आपल्या शेवटच्या मासिक पाळीच्या सुमारे साडेचार आठवड्यांनंतर आपल्या गर्भाचे दृश्यीकरण करण्यासाठी केला जाऊ शकतो. हि चाचणी गर्भधारणेचे किती आठवडे पूर्ण झाले आहेत आणि आपले बाळ किती निरोगी आहे हे आपल्याला सांगू शकते की. शेवटच्या मासिक पाळीनंतर सात आठवड्यांपर्यंत आपण आपल्या बाळाच्या हृदयाचे ठोके चाचणीद्वारे एकू शकता.
गर्भधारणा झाली आहे की नाही हे शोधण्याची ही सर्वात अचूक पद्धत आहे. अल्ट्रासोनोग्राफी किंवा अल्ट्रासाउंड स्क्रीनवर प्रतिमा तयार करण्यासाठी आणि शरीराची अंतर्गत रचना पाहण्यात मदत करण्यासाठी ध्वनी लहरींचा वापर करते. ही एक सुरक्षित प्रक्रिया आहे आणि यामुळे बाळाला किंवा आईला कोणतेही नुकसान होत नाही. सामान्यपणे मासिक पाळीच्या साडेचार आठवड्यानंतर ही चाचणी केली जाते व गर्भधारणेचा कालावधी आणि बाळाचे आरोग्य कसे आहे सांगण्यास मदत करते.
या लेखाची प्रत डाउनलोड करा, ठेवा आणि शेअर करा.
डॉ. वर्षाली माळी या पुण्यातील स्त्रीरोगतज्ञ व प्रसूतीतज्ञ आहेत. त्यांनी डॉ. डी. वाय. पाटील वैद्यकीय महाविद्यालय, पुणे येथून एम.बी.बी.एस. आणि जहांगीर रुग्णालय, पुणे येथून डी.एन.बी. (प्रसूती व स्त्रीरोग) पूर्ण केले आहे. तसेच जर्मनीतील युनिव्हर्सिटी ऑफ श्लेसविग-होलस्टिन, कील येथून स्त्रीरोगीय एन्डोस्कोपी विषयातील डिप्लोमा प्राप्त केला आहे.
हिंजवडी-मरुंजी येथील लाइफ रिपब्लिक टाउनशिपमधील त्यांच्या क्लिनिकमध्ये त्या महिलांसाठी शांत, समजून घेणारं आणि विश्वास देणारं वातावरण निर्माण करतात. रुग्णाचं म्हणणं नीट ऐकून घेणं, सौम्य शब्दांत समजावून सांगणं आणि योग्य वाटेल असं मार्गदर्शन देणं - हाच त्यांच्या उपचारपद्धतीचा केंद्रबिंदू आहे.
नोंदणीकृत वैद्यकीय व्यावसायिक, महाराष्ट्र मेडिकल कौन्सिल
नोंदणी क्र. २००६११३३७४
नोंदणी क्र. २००६११३३७४
सूचना
हा लेख केवळ सामान्य आरोग्यजागृतीसाठी आहे. ही माहिती वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. प्रत्येक रुग्णाची परिस्थिती वेगळी असते; कृपया योग्य डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
नवीन आरोग्य सूचना मिळवायच्या आहेत?
सोशल मीडियावर फॉलो करा
डॉ. वर्षाली माळी या स्त्रीरोग, प्रसूती, मुलींचे प्रौढत्व आणि महिलांचे आरोग्य विषयांवर लिहितात. आम्ही आमच्या रूग्ण आणि समुदायामध्ये आरोग्य विषयक जागरूकता पसरवण्यासाठी विविध सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म वापरतो.
अपडेट राहण्यासाठी आणि डॉ. वर्षाली माळी यांच्याकडून शिक्षण, आरोग्य सूचना इत्यादी मिळवण्यासाठी खालील सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर आम्हाला फॉलो करा.
सदस्य व्हा
आणि डॉ. वर्षाली माळी यांच्याकडून आरोग्यविषयक सूचना मिळवा.
स्त्रीच्या शरीरात अनेक बदल होतात. लहानपणापासून, किशोरवयीन, प्रौढ, प्रौढ स्त्रीपर्यंत, तिला आरोग्याच्या अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागतो. डॉ. वर्षाली माळी अनेक समस्यांचे निराकरण करण्याचा आणि आरोग्य मार्गदर्शन करण्याचा प्रयत्न करतात. आमची सदस्यता घ्या आणि डॉ. वर्षाली माळी यांच्याकडून आरोग्यविषयक सूचना मिळवा.
तुमची सदस्यता जतन केली जाऊ शकली नाही. कृपया पुन्हा प्रयत्न करा.
तुम्ही डॉ. वर्षालीच्या स्त्रीरोग चिकित्सालयाच्या आरोग्य अपडेट्सचे यशस्वीपणे सदस्यत्व घेतले आहे.
प्रश्न आहे?
डॉक्टरांना मोकळेपणाने विचारा
प्रसूती, मासिक पाळी किंवा तुमच्या आरोग्याबद्दल काही शंका आहे? तुमचा प्रश्न आम्हाला पाठवा. समजून घेण्यासाठी आम्ही सर्वसाधारण माहिती देऊ. तुमच्या स्वतःच्या परिस्थितीबाबत सल्ल्यासाठी प्रत्यक्ष भेट घेणे योग्य ठरेल.
चला बोलूया
स्त्रीरोगतज्ञांची भेट बुक करा
तुम्ही नियोजन करत असाल, गर्भवती असाल किंवा काही शंका असेल – डॉ. वर्षाली माळी, प्रसूती व स्त्रीरोग तज्ज्ञ, हिंजवडीतील लाइफ रिपब्लिक येथील त्यांच्या क्लिनिकमध्ये तुम्हाला भेटतात. सोमवार ते शनिवार.
